طراحی صنعتی
طراحی صنعتی
چرا طراحي صنعتي ؟
در دنياي امروز و بويژه در كشورهاي صنعتي، روند طراحي صنعتي و تمامي گرايشهاي وابسته به آن چه از نظر شيوه و چه از نظر ابزار دچار تحولاتي بس شگرف شده است. از جمله اين تغييرات ميتوان بكارگيري گسترده كامپيوتر و ابزار جانبي آن در روند طراحي صنعتي را برشمرد. 
نسبت تغييراتي كه كامپيوتر در طراحي ايجاد كرده در مقايسه با روند دستي طراحي صنعتي همانند نسبت پزشكي عهد حكيم ابوعلي سينا به پزشكي مجهز به روبات عهد فعلي است.
طراحي صنعتي چيست ؟
طراحي صنعتي به عنوان يك رشته و شغل، آميختهاي است از علم و هنر. هر يك از دو ركن علم و هنر آنچنان جايگاه محكم و استواري در پيكره طراحي صنعتي دارند كه با حذف هر كدام، روند طراحي صنعتي به سرانجام نرسيده و نهايتاً نتيجه كار يا به سمت صنعت صِرف منحرف شده و يا به سوي هنر صرف.
با اين توصيف ميتوان اولاً به اين نتيجه رسيد كه طراحي صنعتي بهحق نام مناسبي براي اين رشته است، و دوم اينكه رشتههاي بالا كاربرد مشخصي در طراحي صنعتي دارند. به اين معنا كه طراح صنعتي الزاماً بايد تسلط و اشراف كافي به موضوعات رشتههاي بالا را تا حدي كه هدفش تامين گردد داشته باشد. در طراحي صنعتي هرگز يادگيري مستقل و صرف مكانيك، نقاشي، گرافيك يا غيره كمكي نميكند، بلكه لازم است تا بسته به نياز و هدف مشخص، اقدام به تحقيق و گردآوري اطلاعات در زمينه مورد نياز نمود.
بنابراين ميتوان گفت كه طراحي صنعتي يك رشته جامع و تركيبي است. تخصصي كه براي كسب آن بايد از هر زمينه تخصصي، اطلاعاتي مشخص داشت.
تعريف طراحي صنعتي
تا به اينجا به توصيف طراحي صنعتي پرداختيم. اما تعريف طراحي صنعتي در يك كلام عبارت است از :
تعيين ويژگيهاي كمي و كيفي كالا به منظور توليد به روشهاي صنعتي
همانگونه كه طراحي اولين حلقه از زنجير توليد يك كالا ميباشد، فرآيند طراحي صنعتي اولين حلقه از زنجير توليد صنعتي يك كالا بوده و معادلهاي است جامع براي رسيدن به وضعيت مطلوب كالا از نظر عملكرد، فرم، سليقه و تنوعطلبي و مد و هزينه.
گرايشها و زير گروههاي طراحي صنعتي
رشته طراحي صنعتي گرايشها و زيرگروههاي متعددي دارد كه مهمترين آنها عبارتند از :
· طراحي محصول : لوازم خانگي/ مبلمان اداري و خانگي / وسايل صوتي و تصويري/ ماشينهاي اداري/ نوشتافزار/ اسباب بازي و غيره.
· طراحي دكوراسيون : شامل دكوراسيون خانگي، اداري، تجاري و غيره.
· طراحي محيطي: فضا، مبلمان و چيدمان شهري و كليه فضاهاي زير مجموعه آن نظير پاركها، نمايشگاهها، مراكز خريد، ايستگاههاي اتوبوس و تاكسي و كليه محيطهاي عمومي، تاسيسات ترافيكي و نظاير آن.
· طراحي خودرو : طراحي بدنه و نماي داخلي خودرو.
· طراحي بستهبندي : بسته بندي كالا و محصولات مختلف.
· طراحي اصلاحي : اصلاح خصوصيات عملكردي يا فرمي يك محصول به منظور بهبود كارايي آن.
سبكها، الگوها و متدهاي طراحي صنعتي
در روند طراحي صنعتي نيز مانند خيلي از زمينههاي ديگر الگوها و سبكهاي مختلفي وجود دارد كه مجموعهاي از ويژگيها و خصوصيات از پيش تعيين شده را براي سهولت كار در اختيار طراح قرار ميدهد. بنابراين هر طراح صنعتي براي طراحي هر يك از موارد بالا ميتواند بر اساس شرايط كاري خود، از يك يا چند الگوي طراحي زير براي خلق ايده و طرح خود بهره ببرد. در اينجا به دو عنوان از اين الگوها و سبكها اشاره ميگردد :
الگوي طراحي براي آينده : طراحي كالا و محصول با استفاده از المانها و نمادهاي فوق پيشرفته و بسيار مدرن و حتي تخيلي.
الگوهاي طبيعي : طراحي كالا و محصول بر اساس عملكرد و يا فرم زندگي و ويژگيهاي ظاهري جانوران، گياهان و طبيعت بيجان.
خصوصيات يك طراح صنعتي
با توجه به گرايشهاي طراحي صنعتي، ابداع، ابتكار، خلاقيت و ايدهپردازي از پايههاي اساسي كار هر طراح صنعتي ميباشد. پس نميتوان به صرف وجود محصولات و روشهاي فعلي از نوآوري و ابتكار دوري جست. مسلما انسان تنوعطلب است و با توجه به همين اصل است كه نوآوري در فرم ظاهري كالا و توليدات ضروري مينمايد و از آن مهمتر نيازهاي عمكردي انان چنان وسيع و روزافزون است كه خلاقيت و اختراع و ابتكار در كاركرد توليدات و محصولات جايگاهي بس مهمتر مي يابد. به عنوان مثال شما هيچگاه از بهترين غذا و يا لباس مورد علاقه خود به شكل پيوسته و پشت سر هم استفاده نميكنيد و اين بدليل دوري از تكرار و روزمره شدن آنها ميباشد. به همين ترتيب پاسخ به تنوعطلبي استفادهكننده يكي ازعوامل مهم كار طراح در جهت رسيدن به طرح مطلوب است. همچنين با ارائه و تعريف روشها و سبكهاي جديدي از زندگي انسان (مثل آپارتمان نشيني، مسافرتهاي هوايي طولاني مدت، عمليات نظامي، مسابقات اسكي سرعت كه همگي الگوهايي جديد از زندگي انسان و زمينه بروز نيازهاي جديد ميباشند) ضرورتها و نيازمنديهاي جديدي در خصوص ابزار و روشها بروز ميكند كه نيازمند نگرش و ديد عميق طراح براي ارائه روشها و راه حهايي راهگشا در قالب ابزار و كالا و توليدات نوين ميباشد.
همواره در پروسه طراحي يك علت خارجي يا يك مخاطب غير از خود طراح وجود دارد كه نياز طراحي را مطرح ميكند. و اينكه طراح صرفاً به رفع نياز مخاطب توجه و تامل داشته باشد اصلي از اصول اوليه طراحي صنعتي ميباشد كه مخاطب مداري ناميده ميشود.
طراح با توجه به علم و هنر طراحي، محصول، محيط و يا روشي را براي مخاطب خلق ميكند كه خواستههاي تعريف شده او را در جهت حصول به هدف معيني (مثلاً كسب امنيت، آرامش، سهولت استفاده، قيمت ارزان، آرامش و يا حتي لذت) مهيا سازد. طراحان صنعتي آشتيدهندگان صنعت، هنر و اقتصاد هستند و در تمام كارخانجات و خطوط توليد دنيا در راس هرم مديريت توليد كالا و محصولات قرار دارند.
ايجاد هويت واحد براي يك كالا يا يك گروه كالايي و يا حتي تمامي كالاهاي توليدي يك شركت از ديگر وظايف طراح صنعتي است. بنابراين آنچه كه شما به عنوان هويت كالاهاي شركتهايي همچون سوني، بي.ام.و، آديداس، آركوپال و يا نظاير آن ميشناسيد، نتيجه مستقيم خلاقيت، فعاليت، طراحي و تجزيه و تحليل طراحان صنعتي اين شركتها ميباشد.
طراحي محصول
طراحي محصول (PRODUCT DESIGN) يكي از گرایشهای مهندسی طراحی صنعتی بوده و عبارت است از روند طراحی یک محصول و کالا به قصد تولید صنعتي.
روند طراحي محصول را ميتوان (و بلكه لازم است تا) با بکارگیری کامپیوتر به عنوان ابزار طراحی، آنالیز، نقشه کشی، حجم سازی و مدل سازی و ارائه (PRESENTATION) روند آن را تسريع و تصحيح و بهينه سازي نمود.
برخی مراحل طراحی محصول عبارتند از :
1 - تحقيقات و پژوهش هاي بازار
2 - آنالیز نمونه هاي احتمالي موجود
3 - مرحله تعيين هدف
4 - مرحله ايده پردازي و خلاقيت
5 - مرحله طراحي اوليه
6 - مرحله تعديل طراحي
7 - مرحله طراحي نهايي
8 - مرحله نمونه سازي كامپيوتري
9 - مرحله تعديل عملكردي
در روند كامپيوتري طراحي محصول میتوان هر کالایی را پیش از تولید درون کامپیوتر مشاهده و آناليز نموده و از زوایای مختلف بررسی کرد. همچنین با استفاده از توان محاسباتی کامپیوتر میتوان محاسبات مختلف مراحل طراحی و تولید را با سرعت و سهولت و دقت راهبري نمود. تكنولوژي هاي موسوم به سي . ان . سي (CNC : COMPUTER NUMERIC CONTROL) امروزه اين امكان را فراهم آورده تا فايل خروجي حاصل از طراحي قطعات صنعتي توسط نرم افزارهاي نقشه كشي و طراحي فني و مهندسي را مستقيما به ماشين ابزار سپرد و قطعه مورد نظر با دقت غير قابل رقابتي از دستگاه تحويل گرفت
برآيند با بكارگيري روند علمي و خلاقانه طراحي صنعتي آمادگي دارد تا اين دانش را براي تمامي واحدهاي توليدي ايراني بكار گرفته و افقهاي تازه اي از طراحي و توليد ايراني را براي مخاطب ايراني معرفي نمايد.
انواع زمينه هاي کاربرد طراحي كامپيوتري محصول عبارتند از :
1 - طراحي كامپيوتري لوازم خانگي
2 - طراحي كامپيوتري مبلمان خانگي؛ اداري و تجاري
3 - طراحي كامپيوتري لوازم صوتي و تصويري
4 - طراحي كامپيوتري كامپيوتر و ماشينهاي اداري
5 - طراحي كامپيوتري اسباب بازي و لوازم ورزشي
6 - طراحي كامپيوتري طلا؛ جواهر و ساعت
ایمان محمدی نقشه کشی صنعتی
منبع ذکر شود
